Khi nước phải đi từ sâu dưới giếng lên một cái bể đặt trên cao, mọi sai sót nhỏ về cao độ đều cộng dồn thành sai số lớn. Cách tránh không phải là tính nhẩm kỹ hơn, mà là lập một bảng cao độ — mỗi mốc một dòng, tất cả quy về một mốc chuẩn.
Chọn mốc chuẩn và ghi mọi thứ theo nó
Lấy miệng giếng làm mốc 0. Mọi cao độ ghi theo dấu: dưới mốc là số âm, trên mốc là số dương.
| Mốc | Cao độ so với miệng giếng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đáy giếng | −….. m | Giới hạn chỗ thả máy |
| Mực nước tĩnh | −….. m | Khi máy nghỉ |
| Mực nước động | −….. m | Khi máy chạy — số để tính |
| Chỗ thả máy | −….. m | Dưới mực nước động |
| Mặt đất tại chân bể | +….. m | Nếu bể ở chỗ cao hơn giếng |
| Đáy bể | +….. m | |
| Mực nước cao nhất trong bể | +….. m | Điểm đích của cột áp |
| Điểm dùng cao nhất sau bể | +….. m | Nếu cấp trực tiếp |
Có bảng này thì cột áp tĩnh = (mực nước cao nhất trong bể) − (mực nước động). Một phép trừ, không phải một chuỗi ước lượng.
⚠️ Điều kiện dừng
Nếu chưa có mực nước động, bảng cao độ vẫn còn một ô trống ở đúng dòng quan trọng nhất — và chưa nên chốt máy. Đo bằng dây dọi trước và sau khi chạy máy liên tục khoảng 20 phút. Đây là việc làm được trong một buổi và quyết định cả bài toán.
Phần còn lại: tổn thất trên đường ống
Cột áp tĩnh mới là một nửa. Phần còn lại là tổn thất, gồm:
- Đoạn ống trong giếng, từ máy lên miệng giếng — hay bị quên hẳn.
- Đoạn ngoài trời, từ miệng giếng tới chân bể.
- Đoạn lên bể, thường thẳng đứng.
- Các chi tiết: co, cút, van khoá, van một chiều, đồng hồ.
Ghi chiều dài và cỡ ống cho từng đoạn, đếm số co và van. Với cùng lưu lượng, ống to hơn một bậc có thể giảm phần này đáng kể.
Bảng tuyến ống nên lập kèm
| Đoạn | Chiều dài | Cỡ ống | Số co | Số van |
|---|---|---|---|---|
| Trong giếng | ….. m | ….. | ….. | ….. |
| Giếng → chân bể | ….. m | ….. | ….. | ….. |
| Chân bể → miệng bể | ….. m | ….. | ….. | ….. |
Hai bảng — cao độ và tuyến ống — là toàn bộ đầu vào để tính cột áp. Chúng vừa đủ một trang giấy.
Những chỗ hay tính sai
| Sai lầm | Hậu quả |
|---|---|
| Lấy mực nước tĩnh thay cho mực nước động | Thiếu cột áp, nhất là ở giếng hồi chậm |
| Quên đoạn ống trong giếng | Thiếu, và thiếu nhiều ở giếng sâu |
| Tính cao độ tới đáy bể thay vì tới mực nước cao nhất | Nước lên tới bể nhưng không đầy được |
| Đo tuyến theo đường thẳng trên bản đồ | Thiếu, nhất là ở địa hình dốc |
| Bỏ qua van một chiều và đồng hồ | Mỗi chi tiết một phần tổn thất |
Dòng thứ ba là dòng tinh vi nhất: bể cao 3 m thì chênh giữa đáy bể và mực nước đầy đúng bằng 3 m — không nhỏ chút nào.
Sau khi có hai bảng thì làm gì
- Tính cột áp tĩnh bằng một phép trừ.
- Tính tổn thất theo lưu lượng dự kiến — bên kỹ thuật làm giúp được.
- Cộng lại ra cột áp làm việc.
- Kẻ lên đường đặc tính của các model đang cân nhắc, đọc lưu lượng tại đó.
- Kiểm dòng điện tại điểm đó so với tem.
- Kiểm khả năng hồi của giếng có theo kịp lưu lượng đó không.
Bước 6 là trần cứng: máy mạnh hơn khả năng hồi thì hút cạn rồi chạy khô.
Ví dụ có ghi rõ giả định
Giả định: một hồ sơ ghi “giếng sâu, bể trên đồi cao hơn nhà”. Người tính lấy mực nước tĩnh và tính cao độ tới chân bể.
Kết quả: thiếu hai phần — phần mực nước tụt khi bơm, và phần chiều cao của chính cái bể. Cộng lại, cột áp thật lớn hơn số đã tính khá nhiều, và máy chọn theo số cũ không đưa nước lên tới miệng bể. Có bảng cao độ thì cả hai phần này đều nằm trên giấy ngay từ đầu. Tình huống là giả định để minh hoạ, không phải số của công trình bạn.
Câu hỏi hay gặp
Đo cao độ bằng gì cho tiện? Dây và thước cho đoạn ngắn; với chênh lệch lớn thì nhờ bên thi công đo bằng máy thuỷ bình. Ghi rõ số nào đo bằng cách nào.
Bể đặt càng cao càng tốt phải không? Càng cao thì áp tại vòi càng tốt, nhưng cột áp máy phải sinh ra cũng tăng và tiền điện tăng theo. Đây là đánh đổi nên cân.
Có cần tính cho trường hợp bể gần cạn không? Không cho cột áp — vì cột áp tính tới mực nước cao nhất trong bể. Nhưng cần cho việc đặt mức phao.
Cần hỗ trợ
Gửi hai bảng ở trên kèm lưu lượng cần, điện áp và số pha, đường kính trong ống giếng. Bộ phận kỹ thuật tính cột áp làm việc, đối chiếu với đường đặc tính từng model và với khả năng hồi của giếng rồi mới đề xuất.
Xem dải máy tại bơm chìm giếng khoan và Aquaris – Ý.
Liên hệ: Hà Lương — 0397194465 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Trung Kiên.